تلوزیون اینترنتی دانشگاه علوم پزشکی تهران

آفازی، اختلالات گفتار و زبان پس از سکته مغزی

دکتر سید احمدرضا خاتون‌آبادی، دانشیار گفتاردرمانی و رئیس دانشکده توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی تهران، به مناسبت ماه آگاهی از آفازی با اشاره به پیامدهای سکته مغزی بر توانایی‌های ارتباطی افراد، گفت: گفتار و زبان از پیچیده‌ترین عملکردهای مغز هستند که انسان از دوران کودکی به‌تدریج آن‌ها را فرا می‌گیرد. با این حال، اغلب افراد تا زمانی که دچار آسیب مغزی نشوند، از پیچیدگی این فرایند آگاه نیستند.

وی افزود: یکی از مهم‌ترین عوارض سکته مغزی، اختلالات گفتار و زبان است که در علم گفتاردرمانی با عنوان «آفازی» شناخته می‌شود. بر اساس آمارها، حدود ۲۳ تا ۳۰ درصد بیماران مبتلا به سکته مغزی درجاتی از اختلالات گفتار و زبان را تجربه می‌کنند، در حالی که آگاهی عمومی نسبت به این اختلال همچنان پایین است و حدود ۸۴/۵ درصد اصلا کلمه "آفازی" را نشنیده اند.

رئیس دانشکده توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی تهران با تشریح علائم آفازی اظهار کرد: برخی بیماران توانایی تولید گفتار را از دست می‌دهند و حتی در بیان یک کلمه ساده نیز با مشکل مواجه می‌شوند. در مواردی نیز فرد برای یافتن و بازیابی واژه‌ها دچار دشواری است و نمی‌تواند نیازهای اولیه خود را به زبان بیان کند.
وی ادامه داد: اختلال در درک شنیداری نیز از دیگر مشکلات شایع پس از سکته مغزی است؛ به‌گونه‌ای که بیمار ممکن است صحبت‌های اطرافیان را متوجه نشود یا در پاسخ دادن به پرسش‌های ساده دچار سردرگمی شود. علاوه بر این، توانایی خواندن و نوشتن نیز در بسیاری از بیماران آسیب می‌بیند و ارتباطات روزمره آنان را با محدودیت مواجه می‌کند.
خاتون‌آبادی با اشاره به یافته‌های جدید پژوهشی گفت: مطالعات یک دهه اخیر نشان می‌دهد که مشکلات توجه و حافظه نیز در بسیاری از بیماران سکته مغزی مشاهده می‌شود. این افراد ممکن است در تمرکز، دنبال کردن مکالمات و توجه به محیط اطراف با چالش‌های جدی روبه‌رو شوند.
وی درباره نقش گفتاردرمانی در توانبخشی بیماران توضیح داد: هدف اصلی گفتاردرمانی کمک به بازیابی توانایی‌های ارتباطی و افزایش کیفیت زندگی بیماران است. در این فرایند، ابتدا ارزیابی دقیقی از وضعیت بیمار انجام می‌شود و سپس برنامه درمانی متناسب با نیازهای فرد طراحی می‌شود تا در صورت نیاز مسیرهای جایگزین برای برقراری ارتباط فراهم شوند.
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران نقش خانواده را در موفقیت درمان بسیار مهم دانست و گفت: خانواده‌ها بخشی از فرایند درمان هستند و نباید تصور کنند که توانبخشی تنها در جلسات درمانی انجام می‌شود. مشارکت فعال خانواده می‌تواند روند بهبود بیمار را تسریع کند.
وی در پایان توصیه کرد: خانواده‌ها از منزوی کردن بیماران سکته مغزی خودداری کنند. حضور بیمار در فعالیت‌های خانوادگی و اجتماعی، متناسب با توانایی‌های وی، نقش مؤثری در حفظ ارتباطات، افزایش انگیزه و بهبود کیفیت زندگی او خواهد داشت.

تدوین گر
سهیلا ملکی
تهیه کننده:

سهیلا ملکی